Plays from YouTube (privacy-enhanced mode) only after you press play. Privacy
Xây nhà bị phát sinh: tính thế nào cho đúng? Quyết toán đến đồng cuối cùng (2026)
Variations in house building: how to price them correctly, final account to the last dong (2026)
How do I price, sign and reject variations on a house contract, and then settle the final account?
Phát sinh có 4 bước đã ghi trong hợp đồng: viết ra việc gì, tính bằng đơn giá đã ký trong bảng khối lượng, hai bên ký, rồi mới làm. Ví dụ này có ba khoản được duyệt: cọc dài thêm 3 m mỗi cọc vì đất yếu (thêm 60 m, 20.160.000 đồng theo đơn giá 33.600.000 đồng/100 m), thêm phòng vệ sinh tầng 3 (13.688.300 đồng) và bỏ một tường ngăn (trừ 10.776.600 đồng). Lanh tô 8,4 triệu đồng nhà thầu đổ xong mới báo, bản vẽ không có và không có giấy ký trước nên bị từ chối. Hợp đồng tăng 23.071.700 đồng, từ 1.243.262.600 lên 1.266.334.300 đồng chưa VAT. Đợt quyết toán trả thực 21.918.115 đồng sau giữ lại 5 % (1,153 triệu), cộng với 1.181.099.470 đồng đã chuyển, còn giữ lại 63.316.715 đồng đến hết bảo hành 24 tháng; cộng VAT 10 % thì tổng gần 1,393 tỷ đồng.
A variation has 4 steps already written into the contract: write down what the work is, price it at the unit rates signed in the quantity sheet, both sides sign, and only then do it. This example has three approved items: piles 3 m longer each because of weak ground (60 m more, VND 20,160,000 at the rate of VND 33,600,000 per 100 m), an extra bathroom on floor 3 (VND 13,688,300) and an omitted partition (minus VND 10,776,600). The lintel of VND 8.4 million was cast first and reported afterwards; it is not on the drawings and has no prior signature, so it was rejected. The contract rises by VND 23,071,700, from VND 1,243,262,600 to VND 1,266,334,300 excluding VAT. The final-account payment is VND 21,918,115 after 5% retention (VND 1.153 million); with VND 1,181,099,470 already transferred, VND 63,316,715 stays held until the 24-month warranty ends, and with 10% VAT the total is nearly VND 1.393 billion.
In this video
- Bộ luật Dân sự 2015: Đ.421 (sửa đổi hợp đồng), Đ.429 (thời hiệu khởi kiện).
- Nghị định 210/2026/NĐ-CP về hợp đồng xây dựng: Đ.23 (điều chỉnh khối lượng, thỏa thuận đơn giá trước khi thực hiện), Đ.30 (hồ sơ quyết toán, dự án vốn công).
- Luật Xây dựng số 135/2025/QH15: Đ.87 (thanh toán, quyết toán).
- Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15; Nghị quyết 204/2025/QH15 (giảm thuế đến 31/12/2026). Kiểm tra lại mức thuế khi xem video.
- Bộ Xây dựng, QĐ 425/QĐ-BXD (2026): suất vốn đầu tư, số tham khảo, bình quân cả nước.
You will produce
Four changes on the VND 1,243,262,600 contract: piles +60 m (VND 20,160,000), an extra bathroom (VND 13,688,300), an omitted partition (-VND 10,776,600) and a lintel reported after the work (VND 8.4 million, rejected), raising the contract by VND 23,071,700 to VND 1,266,334,300; final payment VND 21,918,115 after 5% retention, VND 1,181,099,470 already paid and VND 63,316,715 retention held to the end of the warranty.
Sources
- Bộ luật Dân sự 2015, Đ.421, Đ.429
- Nghị định 210/2026/NĐ-CP về hợp đồng xây dựng, Đ.23, Đ.30
- Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, Đ.87
- Luật Thuế GTGT 48/2024/QH15
- Nghị quyết 204/2025/QH15
- Bộ Xây dựng, QĐ 425/QĐ-BXD (2026), suất vốn đầu tư
Transcript
0:00 Bốn khoản phát sinh
Nhà xây xong, nhà thầu đưa thêm giấy đòi tiền. Quen không? Căn nhà của mình cũng có phát sinh, tức việc ngoài hợp đồng, 4 khoản: hai khoản thêm, một khoản bớt, một khoản bị từ chối. Cuối cùng, trên hợp đồng 1 tỷ 243 triệu, gia đình trả thêm khoảng 23 triệu, chưa có thuế. 3 khoản được viết ra và ký trước khi làm; khoản thứ tư thì không, nên bị từ chối.
Video này dành cho gia đình đang xây, hoặc sắp phải tính sổ với nhà thầu. Đây là tập cuối của căn nhà phố 5 × 20. Anh chị chỉ cần hợp đồng, bảng khối lượng có đơn giá, và một phần mềm miễn phí. Hết video, anh chị biết cách tính một khoản phát sinh, cách từ chối một khoản báo sau dựa trên hợp đồng, và cách tính sổ cuối cùng.
Phát sinh là việc hoặc chi phí ngoài hợp đồng ban đầu. Nó không phải điều gì xấu. Đất có thể yếu hơn người ta tưởng. Chủ nhà có thể đổi ý giữa chừng. Chỉ có một loại đáng sợ: thợ làm xong rồi mới báo giá. Ba loại đó sẽ xuất hiện đủ trong tập này. Quy tắc phát sinh có 4 bước, mình đã ghi vào hợp đồng từ lúc ký: viết ra việc gì, tính tiền bằng đơn giá đã ký trong bảng khối lượng, hai bên ký, rồi mới làm.
Trước khi làm, gia đình còn quyền nói không; làm xong rồi thì chỉ còn thương lượng. Luật dân sự cũng nói: sửa hợp đồng phải theo hình thức của hợp đồng ban đầu, tức hợp đồng giấy thì sửa bằng giấy. Khoản đầu tiên đến từ đất. Lúc ép cọc, cọc xuống đủ 15 m mà đồng hồ lực ép vẫn chưa tới mức thiết kế, nghĩa là cọc chưa đủ chắc. Nhật ký ép cọc ghi rõ con số đó.
Kỹ sư kết cấu quyết định: mỗi cọc dài thêm 3 m. 20 cọc, tức thêm 60 m. Không ai sai ở đây, chỉ là đất yếu hơn giả định. Nhưng vẫn phải viết ra.
2:05 Lệnh thay đổi trong phần mềm
Trong phần mềm, mỗi khoản là một lệnh thay đổi. Mình bấm Lệnh thay đổi mới. Ở ô lý do, mình chọn Điều kiện không lường trước, nghĩa là đất yếu hơn dự kiến. Ở ô Áp dụng vào hợp đồng, mình chọn hợp đồng với nhà thầu. Rồi lấy đúng dòng ép cọc trong bảng khối lượng: từ 300 m lên 360 m, đơn giá vẫn là 33.600.000 đồng cho 100 m như lúc ký.
Phần mềm tính ra 20.160.000 đồng. Khoản thứ hai do chủ nhà đổi ý: thêm một phòng vệ sinh ở tầng 3. Thêm tường, thêm trát tường, thêm chống thấm: ba dòng này đã có đơn giá trong hợp đồng, cứ dùng lại, đỡ phải cãi giá. Ống cấp thoát nước cho phòng mới chưa có giá, nên phải hỏi nhà thầu và ghi rõ trước khi làm: 6,5 triệu.
Tổng cộng 13.688.300 đồng. Khoản thứ ba đi theo chiều ngược lại: gia đình bỏ một tường ngăn ở tầng 1. Bớt gần 2 khối tường, 36 m² trát tường. Bớt việc cũng phải ghi lệnh, nếu không số tiền đó cứ nằm trong hợp đồng và anh chị vẫn trả. Lần này phần mềm ra số âm: trừ 10.776.600 đồng. Còn đây là khoản thứ tư. Lanh tô, tức dầm nhỏ đỡ tường phía trên cửa.
Nhà thầu đổ thêm, xong mới báo: 8,4 triệu. Việc đầu tiên là xem bản vẽ: nếu lanh tô đã có trong bản vẽ thì đó là việc của hợp đồng, không phải phát sinh. Ở ví dụ này bản vẽ không có, và không có giấy ký trước, nên theo điều khoản hai bên đã ký, gia đình có cơ sở từ chối. Hai bên vẫn có thể thương lượng, nhưng ai đúng ai sai đã rõ trên giấy.
Ba lệnh được hai bên phê duyệt. Lệnh nào đã chọn hợp đồng lúc tạo thì khi được duyệt, giá trị hợp đồng tự đổi theo, mình không phải sửa tay. Nhìn dải số trên đầu hợp đồng: Giá trị ban đầu vẫn còn đó, không bị xóa. Phát sinh đã thống nhất: 23.071.700 đồng. Giá trị hiện tại: 1.266.334.300 đồng. Ai nhìn vào cũng thấy tiền thay đổi vì đâu.
4:33 Quyết toán
Giờ đến quyết toán. Nghe to tát, nhưng chỉ là tính sổ cuối cùng, trả lời ba câu: đã làm bao nhiêu, đã trả bao nhiêu, còn lại bao nhiêu. Luật Xây dựng nói: nếu một bên không chịu tính sổ, bên kia có quyền tự tính sổ cuối. Tiền phát sinh mình trả gộp vào lần này. Ngày 15 tháng 9, nhà xong phần thô, mình ngồi tính.
6 đợt đã xác nhận, đúng 6 mốc ở tập 3, từ xong móng đến xong trát tường, ống nước, chống thấm và nền. Cộng lại đúng bằng giá hợp đồng ban đầu, nên phần phát sinh chưa nằm trong đợt nào. Mình tạo đợt cuối cùng, đợt quyết toán. Giá trị đợt đúng bằng tiền phát sinh: 23.071.700. Vẫn giữ lại 5%, 1 triệu 153 nghìn.
Phải trả thực: 21 triệu 918 nghìn đồng. Lần này số trên màn hình khớp đúng số tiền chuyển, vì tạm ứng đã trừ hết ở đợt 6. Đặt lên một thanh cho dễ thấy. Đã chuyển trước đó: 1 tỷ 181 triệu. Trả nốt hôm nay: gần 22 triệu. Còn giữ lại: 63 triệu 316 nghìn. 3 khoản cộng lại khớp đúng giá trị cuối cùng của hợp đồng, không lệch một đồng.
Giờ cộng thuế. Việc làm trong năm 2027, mà mức giảm còn 8% chỉ đến hết năm 2026, và mình chưa thấy văn bản kéo dài. Nên ví dụ tính 10%: 126 triệu 633 nghìn. Tổng cộng gần 1 tỷ 393 triệu. Nhà thầu xuất hóa đơn thì thuế ghi trên hóa đơn; mức thật hỏi cơ quan thuế. Cuối cùng, mình bấm Đóng hợp đồng. Phần mềm lập Quyết toán cuối kỳ, rồi hiện thẻ Mức độ sẵn sàng kết thúc, tức danh sách kiểm tra 4 việc.
3 việc đạt: các đợt đã thanh toán xong, quyết toán đã thống nhất và ký, giá trị cuối khớp hợp đồng. Chỉ một dòng chưa đạt: tiền giữ lại, vì chưa đến hạn trả. Thiếu gì là phần mềm báo ngay, nên mình không phải nhớ trong đầu.
6:56 Giấy tờ, giữ lại, nhìn lại
Rồi gom giấy tờ thành một tập: hợp đồng, bảng khối lượng, biên bản nghiệm thu từng đợt, nhật ký ép cọc, các lệnh thay đổi đã ký, bảng quyết toán, hóa đơn. Thêm hồ sơ hoàn công, tức bản vẽ ghi đúng những gì đã làm: sau này đục tường, anh chị biết ống đi đâu. Nghị định chỉ bắt buộc danh mục này với dự án tiền nhà nước; nhà riêng thì tham khảo.
Giữ tập giấy này thật kỹ. Nếu có tranh chấp, luật dân sự cho 3 năm để khởi kiện, tính từ lúc biết quyền lợi bị xâm phạm. 63 triệu giữ lại vẫn là tiền của nhà thầu, chỉ là chưa đến hạn. Sổ tiền giữ lại trong phần mềm cho thấy đúng số đó. 24 tháng sau ngày nghiệm thu, tức ngày 15 tháng 9 năm 2029, nếu các lỗi đã được sửa hết, gia đình trả nốt.
Nhà thầu có thể xin thời hạn ngắn hơn; mức nào cũng phải ghi vào hợp đồng. Nhìn lại cả chặng. Dự toán tập 1: 658 triệu, chưa có máy, chi phí chung và tiền lời. Hợp đồng: 1 tỷ 243 triệu. Sau phát sinh: 1 tỷ 266 triệu. Cộng thuế 10%: gần 1 tỷ 393 triệu, tức 5 triệu 276 nghìn một mét vuông sàn, chỉ cho phần thô.
Bộ Xây dựng công bố bình quân 7 triệu 536 nghìn, nhưng số đó đã gồm cả hoàn thiện, nên chưa so thẳng được. Hoàn thiện, cổng và sân vẫn nằm ngoài loạt này. Lưu ý: mọi khoản trong loạt video là ví dụ mình dựng. Điều khoản phát sinh, giữ lại và thanh toán là do hai bên thỏa thuận, không phải con số pháp luật quy định cho nhà riêng. Trước khi ký hợp đồng thật, anh chị nên nhờ người có chuyên môn xem qua. Về thuế, hãy hỏi cơ quan thuế nơi xây nhà.
Vậy là xong phần thô của một căn nhà, từ bảng khối lượng đầu tiên đến lần tính sổ cuối. Các bước này anh chị làm được trên căn nhà của mình, với bảng khối lượng do kỹ sư lập và một phần mềm miễn phí. Video hướng dẫn cài đặt ở màn hình cuối.





